Πέμπτη, 4 Ιουνίου 2009

ΤΑ ΝΕΑ, Τρίτη Αποψη, Πεμπτη 4 Ιουνίου 2009

Εγκλήματα λευκού κολάρου
Ένα κείμενο του 1940 που «φωτογραφίζει» το σήμερα και στην Ελλάδα
Της Βάσως Αρτινοπούλου
Με αφορμή την πρόσφατη «φυγάδευση» των δύο εμπλεκομένων στο σκάνδαλο της Siemens, ξαναδιάβασα το κλασικό άρθρο του Ε.Η. Sutherland με τίτλο «White- Collar Criminality» [ Αmerican Sociological Review V (1-12)]. Εκεί για πρώτη φορά συναντάμε τη γνωστή σε όλους ορολογία των εγκλημάτων του λευκού κολάρου. Πρόκειται για όρο ευρύ και πολυχρησιμοποιημένο, που άλλοτε ταυτίζεται με τα οικονομικά εγκλήματα, άλλοτε με τη διαφθορά και άλλοτε με τις παράτυπες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Κοινό, ωστόσο, στοιχείο αποτελεί η μη ένταξη των εγκλημάτων του λευκού κολάρου στον κύκλο των παραδοσιακών εγκλημάτων και της στερεοτυπικής εγκληματικότητας. Ακόμα και οι πλέον πρόσφατες έρευνες αναπαραστάσεων επιβεβαιώνουν ότι επικρατεί μια στερεοτυπική αντίληψη του εγκληματία ως «άνδρα, νεώτερης και μέσης ηλικίας, προερχόμενο από χαμηλά κοινωνικο-οικονομικά στρώματα, αλλοδαπό, με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο...». Το προφίλ αυτό αποκλίνει σημαντικά από την εικόνα των δραστών που εμπλέκονται σε εγκληματικές δραστηριότητες και συνθέτουν την πραγματική εικόνα της εγκληματικότητας.

Το κείμενο δεν έχει μεταφρασθεί στα ελληνικά. Παραθέτω μεταφρασμένα αποσπάσματα για να αναδειχθούν οι διαχρονικές συνισταμένες στην έννοια, τις ερμηνείες και τις πρακτικές των εγκλημάτων του λευκού κολάρου.
«Στο κείμενο επιχειρείται μια σύγκριση μεταξύ του εγκλήματος της ανώτερης κοινωνικής τάξης ή τάξης του λευκού περιλαιμίου, η οποία αποτελείται από αξιοσέβαστους επιχειρηματίες και επαγγελματίες και του εγκλήματος των χαμηλότερων κοινωνικών τάξεων... Οι εγκληματολογικές στατιστικές δείχνουν ανομοιόμορφα ότι το έγκλημα όπως γενικά θεωρείται και επίσημα μετράται, εμφανίζει υψηλή συχνότητα στις χαμηλές τάξεις και χαμηλή στις ανώτερες (τάξεις)· λιγότερο από το 2% των ατόμων που οδηγήθηκαν στις φυλακές για έναν χρόνο ανήκει στην ανώτερη τάξη. Αυτές οι στατιστικές αφορούν εγκληματίες που έχουν απασχολήσει την αστυνομία, τα δικαστήρια ενηλίκων και ανηλίκων και τις φυλακές και εγκλήματα όπως ανθρωποκτονία, επιθέσεις, ληστείες, κλοπές, απάτες και σεξουαλικά εγκλήματα... Οι κλασικές ερμηνείες είναι αναξιόπιστες, κυρίως γιατί προέρχονται από μονόπλευρα δείγματα, τα οποία δεν περιλαμβάνουν... την εγκληματική συμπεριφορά των επιχειρηματιών και επαγγελματιών...
Η εγκληματικότητα του λευκού περιλαιμίου στις επιχειρήσεις, τις περισσότερες φορές εκφράζεται με τη μορφή της διαστρέβλωσης των οικονομικών εκθέσεων των νομικών προσώπων, με τον επιδέξιο χειρισμό των χρηματιστηρίων, τη δωροδοκία, τις καταχρήσεις και την κακή διαχείριση των κεφαλαίων στις παραλαβές και τις πτωχεύσεις. Είναι αυτό που ο Αl Capone αποκάλεσε ως “νομιμοποιημένες απάτες”... Το οικονομικό κόστος των εγκλημάτων του λευκού περιλαιμίου είναι εμφανώς πολλαπλάσιο από το αντίστοιχο των εγκλημάτων που παραδοσιακά συνιστούν το “εγκληματικό ζήτημα”... Αν και η οικονομική ζημία από το έγκλημα του λευκού περιλαιμίου είναι πολύ σημαντική, όμως είναι μικρότερη από τη ζημία που προκαλείται στις κοινωνικές σχέσεις. Τα εγκλήματα αυτά προδίδουν την εμπιστοσύνη και επιφέρουν αναξιοπιστία, που με τη σειρά της εξασθενίζει την κοινωνική ηθική και παράγει κοινωνική αποδιοργάνωση σε ευρεία κλίμακα.
... Τα εγκλήματα των χαμηλών κοινωνικών τάξεων αντιμετωπίζονται από την αστυνομία, τους εισαγγελείς και δικαστές και με ποινικές κυρώσεις όπως πρόστιμα, φυλάκιση και ενίοτε θανατική ποινή. Τα εγκλήματα της ανώτερης τάξης ή δεν επιφέρουν καμία επίσημη αντίδραση ή η ζημία αντιμετωπίζεται από τα διοικητικά δικαστήρια ή από ιδιωτικούς αστυνομικούς ή επιτροπές και συμβούλια, ενώ οι κυρώσεις παίρνουν τη μορφή συστάσεων, αποφάσεων παύσης ή παραίτησης, την αφαίρεση άδειας και μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις επιβάλλονται πρόστιμα ή ποινές φυλάκισης. Επομένως οι εγκληματίες του λευκού κολάρου διαχωρίζονται από τους άλλους μέσω της διοικητικής οδού, με συνέπεια να μη θεωρούνται εγκληματίες από τον εαυτό τους, το κοινό ή / και τους εγκληματολόγους...».
Διαχρονική περιγραφή, φωτογραφικές περιπτώσεις. Και ο χρόνος δημοσίευσης του άρθρου: το 1940. Εξήντα εννέα χρόνια πριν!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου